CôngThương - Ngày 11/4/2012, NHNN vừa thông báo sẽ cắt giảm lãi suất tái cấp vốn xuống 13%/năm, và lãi suất tái chiết khấu sẽ là 11%. Trong khi đó, trần lãi suất huy động kỳ hạn 1 tháng hoặc các kỳ hạn dài hơn cũng giảm từ 13% xuống 12%. Đây là đợt cắt giảm lãi suất thứ 2 sau đợt cắt giảm lãi suất 1% vào giữa tháng 3 vừa rồi. Việc cắt giảm lãi suất lần này được xem là một bước đi khá bất ngờ do vào tháng trước, Thống đốc NHNN đã nhận định, lãi suất sẽ chỉ được cắt giảm khoảng 1% mỗi quý. Mặc dù vậy, giảm lãi suất huy động lần này đã tạo nên tín hiệu tích cực cho nên kinh tế khi mà thanh khoản của các ngân hàng nhỏ được cải thiện, trong khi các ngân hàng lớn thì lại đang dư thừa nguồn vốn cho vay.
Ngay sau khi có quyết định của NHNN, các ngân hàng lớn đồng loạt niêm yết lãi suất huy động, đồng thời hạ mức lãi suất cho vay tối thiểu xuống 1-2% vào thời điểm trước đó. Đi tiên phong trong việc hạ lãi suất cho vay là ngân hàng Vietinbank. Cụ thể, Vietinbank đã áp dụng mức lãi suất cho vay ở mức 14-15% đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, nông nghiệp nông thôn, công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp nhỏ và vừa... Trong khi đó, BIDV cũng áp dụng lãi suất cho vay thông thường là 16%/năm, giảm 1,5% so với hiện nay. Đặc biệt, đối với lĩnh vực ưu tiên như nông nghiệp nông thôn, doanh nghiệp vừa và nhỏ, công nghiệp phụ trợ, xuất khẩu…mức lãi suất vay chỉ khoảng 13-14%/năm. Ngân hàng HSBC cũng công bố hạ lãi suất 1% đối với cho vay thế chấp, tiêu dùng. Như vậy, trong vòng 3 tháng, HSBC đã cắt giảm tổng cộng 3% lãi suất cho vay. Ngân hàng XNK Việt Nam (Eximbank) cũng dành 6.000 tỷ đồng để cho vay các đối tượng là các doanh nghiệp xuất khẩu, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, các cá nhân vay vốn phục vụ sản xuất kinh doanh, hỗ trợ vốn mua nhà đối với người có thu nhập thấp… với lãi suất 16,5%/năm.
Việc giảm lãi suất cho vay chỉ là cuộc chơi của các ngân hàng lớn, trong khi các ngân hàng nhỏ vẫn áp dụng mức lãi suất quá cao mà chưa cho thấy lộ trình giảm.
Ngân hàng Đại Á đã áp dụng mức lãi suất 21,6% dành cho các doanh nghiệp vay vốn mở rộng sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, để vay được mức lãi suất này doanh nghiệp phải thế chấp đất đai, chứng minh phương án sản xuất kinh doanh, giải trình sử dụng vốn vay…
Trong khi đó, ngân hàng Đại Á cũng áp dụng mức lãi suất vay 19%/năm cho mọi đối tượng doanh nghiệp. Ngân hàng chỉ ưu tiên cho một vài đối tượng doanh nghiệp với mức lãi suất 16,5%, nhưng để tiếp cập được gói lãi suất này thì rất khó.
Ngân hàng Phương Đông cũng áp dụng mức lãi suất vay 19%/năm cho mọi các doanh nghiệp, đây là mức lãi suất đã được điều chỉnh giảm vừa mới đây.
Lãi suất cho vay của các ngân hàng nhỏ vẫn ở mức cao, điều này được hiểu là do kinh tế khó khăn, tài chính của nhiều doanh nghiệp xấu đi nên không đáp ứng đủ điều kiện để vay vốn tại các ngân hàng lớn, trong khi vay vốn các ngân hàng nhỏ thì dễ dàng hơn nhưng phải chấp nhận mức lãi suất cao hơn.
Đề cập đến vấn đề này, bà Đỗ Thị Ni Na – Giám đốc công ty TNHH thương mại – dịch vụ DONACO cho rằng, việc NHNN áp dụng trần lãi suất huy động 12%, điều đó cũng không có nghĩa lãi suất cho vay sẽ giảm như kỳ vọng. Trên thực tế công ty vẫn phải chịu mức lãi suất 20-21%/năm. Vấn đề đặt ra là NHNN nên áp dụng trần lãi suất cho vay xuống khoảng 16% khi đó các ngân hàng sẽ tự động điều chỉnh lãi suất huy động và doanh nghiệp cũng sẽ dễ thở hơn.
Còn theo chuyên gia kinh tế, tài chính Huy Nam, khi lãi suất huy động xuống 13% vốn đã gây khó khăn cho các ngân hàng nhỏ thì nay chưa đầy 1 tháng NHNN điều chỉnh giảm lãi suất xuống 12% càng khiến các ngân hàng nhỏ khó khăn trong việc huy động vốn. Vì vậy, ngân hàng nhỏ chỉ còn cách đi đêm lãi suất với khách hàng, qua đó lãi suất cho vay được đẩy lên cao là chuyện không thể tránh khỏi. Vì vậy NHNN cần có lộ trình về việc giảm lãi suất huy động để các ngân hàng nhỏ có thời gian ứng phó kịp thời hơn.
Ở một khía cạnh khác, đại diện ngân hàng ANZ cho rằng, chính sách cắt giảm lãi suất này là kết quả của mức tăng trưởng GDP thấp hơn so với dự đoán trong quý 1 (4.0%, mức thấp nhất từ năm 2009) và điều này cũng dẫn đến dự báo tăng trưởng kinh tế thấp hơn trong cả năm nay. Việc lạm phát giảm chắc chắn là nhân tố ảnh hưởng đến quyết định này. Vào tháng 3 năm nay, chỉ số lạm phát CPI giảm xuống 14.2% so với mức cao nhất là 23.0% vào tháng 8 năm ngoái. Với đà chậm lại, dự báo rằng lạm phát sẽ vẫn tiếp tục giảm trong thời gian tới. ANZ cũng dự đoán rằng, GDP sẽ tăng 5.5% trong năm 2012, và lạm phát sẽ giảm xuống dưới 10% trong quý 3. Việc lãi suất liên ngân hàng giảm mạnh trong thời gian vừa qua cũng là một trong những nhân tố tác động đến việc cắt giảm lãi suất lần này. Điều này sẽ giúp hạ thấp chi phí vốn so với mức lãi suất còn tương đối cao khoảng 16% - 20% trong tháng 2 vừa qua.
Đại diện ngân hàng ANZ cũng nhận định rằng, NHNN sẽ giữ nguyên chính sách lãi suất trong quý 2 để có thời gian đánh giá những ảnh hưởng của đợt cắt giảm lãi suất vừa rồi đối với nền kinh tế. Với những thay đổi gần đây trong chính sách nới lỏng tiền tệ, lãi suất huy động dự báo sẽ tiếp tục được cắt giảm thêm khoảng hơn 4% trong cả năm nay.
