CôngThương - Thừa vốn, thừa hàng và thiếu tiền
Chính phủ đã và đang thực hiện nhiều biện pháp nhằm tháo gỡ khó khăn cho DN, kiềm chế lạm phát. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận nguồn vốn của DN đang gặp rất nhiều khó khăn và không dễ dàng tiếp cận trong khi đó nguồn cung vốn của ngân hàng cho DN còn khá lớn và lãi suất rất thấp.
Ông Tô Hoài Nam- Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) cho biết, thách thức của các DNNVV hiện nay là môi trường kinh doanh chưa ổn định, các chính sách Nhà nước vẫn chưa có hiệu quả rõ rệt, khó khăn về nhu cầu vốn đang ngày càng bức thiết, dồn khối DN đến tận chân tường. Theo như ông Đoàn Trọng Lý, Chủ tịch HĐQT, TGĐ Cty CP Chăn nuôi, chế biến và XNK Aprocimex cho biết, đối với ngành chăn nuôi nếu ngân hàng không hỗ trợ sẽ bỏ chuồng hết, nếu như thế, cuối năm nay dân sẽ phải mua 100 nghìn /kg thịt lợn, rồi thịt lợn nhập khẩu sẽ tràn vào Việt Nam, không đảm bảo chất lượng, ảnh hưởng tới sức khỏe người dân.
Vốn ngân hàng ứ đọng, trong khi khả năng tiếp cận nguồn vốn của DN khó khăn, lý giải nghịch lý này ông Nguyễn Đại Lai- Chuyên gia tài chính ngân hàng, cho rằng do năng lực hấp thụ vốn của DN đang trong tình trạng báo động. Bởi thực tế, lãi suất chưa phải là yếu tố chính, mà hàng hóa đang tồn kho cao, sản xuất đình đốn, hàng làm ra không bán được, khoản phải thu thì đòi chưa được, sức cầu giảm sút….
Theo ông Lai, phần lớn tín dụng “bơm” ra trong 8 tháng qua chủ yếu để người vay trả nợ cũ hoặc để đảo nợ, làm cho tổng dư nợ vẫn “dẫm chân” xung quanh mức cũ, nhưng cũng đã khá cao: khoảng 125% GDP. “Điều này cho thấy, thị trường vốn đang trong tình trạng ứ đọng, không tìm được nhiều khách hàng đủ điều kiện hấp thụ vốn mới hiệu quả và an toàn để bán vốn. Như vậy cả nền kinh tế đang trong trạng thái tổng quát: “thừa vốn, thừa hàng và thiếu tiền. ”- ông Lai nói.
Cần sự chuyển biến từ bên trong DN
Bà Trần Thị Hồng Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội ngân hàng Việt Nam thừa nhận, hầu hết dư nợ cho vay của các ngân hàng hội viên trong những tháng đầu năm 2012 đều giảm. Nguyên nhân chính là khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế thấp nên các ngân hàng khó khăn trong mở rộng thị phần cung ứng tín dụng. Đồng thời, với tình hình nợ xấu gia tăng, các ngân hàng siết chặt điều kiện cho vay vì lo ngại nợ xấu. Do đó, khả năng tiếp cận vốn ngân hàng của DN và cá nhân sẽ khó khăn hơn trước.
Để giải bài toán về vốn trong sự trì trệ của nền kinh tế hiện nay, các chuyên gia tài chính cho rằng phải tăng khả năng hấp thụ vốn cho DN thông qua kích cầu tiêu dùng, tổ chức lại kênh phân phối trong và ngoài nước. Bên cạnh đó là thiết kế các chính sách quản lý thị trường tài chính nói chung, thị trường tín dụng nói riêng phải tuân theo các nguyên tắc: tôn trọng qui luật thị trường, gỡ bỏ mọi rào cản mang tính hành chính, độc quyền hóa; kiểm soát tính minh bạch, công khai mọi cơ chế tiếp cận tín dụng của DN và người dân.
Cụ thể, theo ông Lai, trước hết, DN hơn lúc nào hết cần mở rộng thị trường tiêu thụ theo nguyên tắc “buôn có bạn, bán có phường”, để tổ chức hình thành các kênh phân phối hợp lý, có tổ chức từ sản xuất tới tiêu dùng ở tất cả các tỉnh, thành phố theo đặc thù truyền thống địa phương, ở trong nước và tổ chức các dòng sản phẩm ra các thị trường nước ngoài. Hai là, Chính phủ cần có chính sách kích cầu và coi đây là giải pháp cấp bách cần phải thực hiện. Kích cầu nghĩa là phải “kích” mạnh vào năng lực mua hàng hóa, dịch vụ chứ không phải “kích” mạnh vào khu vực sản xuất ra hàng hóa, dịch vụ đối với những loại đã đầy ứ trong kho, mà lớn nhất hiện nay là kho bất động sản.
Mặt khác, việc các DN mong chờ vào gói cứu trợ từ Nhà nước, hay mong đợi lãi suất cho vay giảm thật nhanh để giải cơn khát vốn, ông Lê Văn Hinh- Chuyên gia tài chính, ngân hàng đánh giá, cho dù các gói kích thích này cứu được DN trong ngắn hạn, nhưng nếu DN không có thay đổi thì kết quả cũng không thực sự tốt. Bởi trên góc độ kinh tế, nếu “ép“ lãi suất giảm xuống quá nhanh và thấp hơn mức cân bằng của thị trường thì cũng đồng nghĩa với giải pháp tập trung nguồn vốn của xã hội cho DN (như thời kỳ chính sách lãi suất thực âm). “Cách thức này sẽ duy trì được sự tồn tại của DN nhưng họ sẽ lại đi theo đường cũ là đầu tư dễ dãi và như vậy đồng vốn xã hội có thể càng kém hiệu quả”- ông Hinh khuyến cáo.
Vì thế, giải pháp hạ lãi xuất và “bơm” vốn mạnh cho DN ông Hinh khuyến nghị, cần thiết đi đôi với cải cách mạnh mẽ cung cách kinh doanh ở DN, cơ cấu lại hệ thống ngân hàng, cải cách các tập đoàn kinh tế; đảm bảo hài hòa giữa vĩ mô và vi mô, thay đổi tư duy và ứng xử theo cách thức cẩn trọng với đồng vốn xã hội.
