CôngThương - Kỹ sư Nguyễn Văn Xuân - Phó giám đốc PTC3 và cũng là tác giả đề tài - cho biết: PTC3 là đơn vị có nhiệm vụ vận hành quản lý lưới điện cao áp ở khu vực miền Trung - Tây Nguyên, hệ thống truyền tải điện 220 - 500 kV của công ty hầu hết chạy theo dọc dãy Trường Sơn và vùng núi cao. Đặc thù thời tiết của khu vực này là khí hậu rất khắc nghiệt, mưa nhiều, độ ẩm cao cùng với bụi đất đỏ bazan nên rêu và bụi bẩn bám chặt trên sứ cách điện của đường dây và trạm biến áp. Đây chính là nguy cơ tiềm ẩn gây mất an toàn cho hệ thống. Khi gặp điều kiện thời tiết bất lợi như: Sương muối, mưa phùn sẽ phát sinh phóng điện vầng quang, nếu không xử lý vệ sinh kịp thời sẽ có nguy cơ phóng điện tràn, ngắn mạch, gây sự cố đường dây, làm suy giảm khả năng cách điện, tăng tổn hao công suất trên lưới, gián đoạn cung cấp điện của hệ thống. Để bảo đảm cho hệ thống lưới điện truyền tải vận hành an toàn, liên tục, tránh được sự cố, thì việc tìm ra biện pháp vệ sinh lưới điện an toàn là vô cùng quan trọng.

Ở các nước tiên tiến, việc vệ sinh cách điện vẫn được thực hiện hotline (vệ sinh khi đường dây vẫn mang điện) nhưng phải sử dụng các phương tiện cơ giới hiện đại như: Máy bay trực thăng hoặc xe thang chuyên dụng; môi chất sử dụng thường là nước cách điện, được bắn rửa với áp lực cao. Trong khi đó, điều kiện kinh tế đất nước ta còn khó khăn, kinh phí eo hẹp, việc đầu tư trang bị công nghệ, phương tiện, thiết bị vệ sinh cách điện hotline hiện đại của nước ngoài là không khả thi. Vì vậy, các đơn vị truyền tải vẫn phải thực hiện giải pháp cắt điện đường dây để công nhân trèo lên cột làm vệ sinh thủ công từng bát sứ. Mỗi lần tổ chức vệ sinh, PTC3 phải điều động toàn bộ nguồn nhân lực đường dây hiện có ở các đơn vị để làm vệ sinh (khoảng 350 người cho 500 vị trí/ngày). Cách làm này rất tốn  thời gian và tiền của. Đặc biệt, việc cắt điện đường dây truyền tải luôn gây bất lợi cho vận hành hệ thống, tăng nguy cơ mất ổn định và thiếu nguồn cho phụ tải.

Nhằm giảm thiểu việc cắt điện, chủ động xử lý nhiễm bẩn cách điện, Phó giám đốc Nguyễn Văn Xuân và kỹ sư Nguyễn Trí Dũng đã mạnh dạn đăng ký nghiên cứu đề tài “Vệ sinh cách điện lưới truyền tải đang mang điện bằng nước áp lực cao”. Đây là giải pháp không chỉ phù hợp với đặc thù quản lý vận hành và khả năng tài chính của ngành điện trong giai đoạn hiện nay, mà còn là hướng suy nghĩ táo bạo và đầy sáng tạo của những cán bộ kỹ thuật PTC3.

Theo anh Xuân, vấn đề an toàn tuyệt đối cho người và thiết bị phải luôn đặt lên hàng đầu, đây cũng chính là yếu tố quyết định khi áp dụng đề tài. Việc vệ sinh sứ cách điện bằng giải pháp hotline trên lưới điện truyền tải quốc gia là công việc hoàn toàn mới, chưa từng được làm ở Việt Nam, nên chưa có qui trình, qui phạm để tuân thủ, chưa có tài liệu kỹ thuật để tham chiếu. Vì vậy, đòi hỏi PTC3 phải đầu tư nhiều công sức để nghiên cứu từ đầu. Đề tài thực hiện phương pháp khử ion theo công nghệ mới để nước không còn khả năng dẫn điện. Kết quả này cho phép người quản lý có thể trang bị hệ thống xử lý nước ngay trên ôtô và vận hành ngay tại hiện trường với chi phí đầu tư thấp, khá gọn nhẹ. Nước cách điện (đã qua xử lý ion) được chứa trong bồn sạch, trên bồn nước có gắn thiết bị giám sát online cách điện của nước. Bồn nước có thể bố trí cùng với thiết bị động lực và hệ thống xử lý nước trên một xe tải để tiện cơ động. Nước được bắn lên theo vòi với áp lực cao 70-100kg/cm2 để rửa sạch bụi bẩn.

Sau hơn hai năm nghiên cứu và thực nghiệm thành công trong xưởng và thử nghiệm ở hiện trường lưới 220 kV, 500 kV đang mang điện. Nhóm đề tài đã mạnh dạn đề xuất và triển khai thành công giải pháp vệ sinh cách điện lưới truyền tải đang mang điện bằng công nghệ bắn rửa nước áp lực cao tại các loại cột đỡ, néo của đường dây và các thiết bị, máy biến áp 220 – 500 kV. Nếu như trước kia muốn làm vệ sinh 1 cột đỡ có 4 chuỗi cách điện 2 công nhân làm mất 2 giờ, nay chỉ hết 20 phút (kể cả thời gian bố trí thiết bị và vận hành). Đặc biệt là vẫn đảm bảo vận hành lưu thông dòng điện. Hiện nay, giải pháp này đã được Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (NPT) và Cục An toàn (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) trực tiếp kiểm tra, thẩm định đạt kết quả rất tốt.

Quang Thắng